سوختگیری هوایی برای نمایش قدرت نظامی ضروری است و برای اینکه هواگردهای عملیاتی بتوانند به پرواز خود ادامه دهند، با دو سامانهٔ کاملاً متمایز انجام میشود.
اگر به گذشته نگاه کنیم، تفاوت این دو روش از اولویتهای طراحی، مأموریتهای تاکتیکی و الزامات متفاوت و مختص هر واحد نظامی در نیروهای مسلح سراسر جهان نشأت میگیرد.
در روش آوند پروازی، از لولهٔ ثابتی استفاده میشود که توسط اپراتور هدایت میشود و مستقیماً داخل گیرندهٔ هواگرد سوختگیر قرار میگیرد.
به دلیل ثابت بودن ساختار این روش، آوند به شکلی ایمن حجم زیادی از سوخت را با سرعت بالا به بمبافکنهای راهبردی بزرگ منتقل میکند.
از طرف دیگر، در سامانهٔ کاوند و قیف از لولهٔ منعطف و دممانندی استفاده میشود که در انتهای آن قیف چترمانند و ثابتی تعبیه شده است.
خلبان سوختگیر باید شخصاً کاوند هواپیمای خود را با دقت به داخل چتر هدایت کند، که اساساً انعطاف عملیاتی بسیار بیشتری دربردارد.
سامانهٔ کاوندی بسیار ساده است، نیازی به جایگاه مخصوص اپراتور ندارد و امکان سوختگیری همزمان چند جنگنده را فراهم میآورد.
با اینکه هواپیماهای سوخترسان آوندی از امکان انتقال سوخت با سرعت بسیار بالاتری برخوردارند، جنگندههای کوچکتر همیشه نمیتوانند بدون خطر خسارات ساختاری مهم، آن جریان حداکثری را دریافت کنند.
عوامل راهبردی تعیینکنندهٔ انتخاب روش
در دورهٔ اولیهٔ انباشت سلاح در زمان جنگ سرد، الزامات راهبردی تا حد زیادی تعیینکنندهٔ دلیل هر سازمان برای انتخاب یک سبک نسبت به سبک دیگر بود.
نیروی دریایی ایالات متحده به دلیل فضای محدود ناوهای هواپیمابر و اندازهٔ کوچکتر هواپیماها از طراحی کاوند و قیف استفاده کرد.
نیروهای هوایی سراسر جهان بیشتر طرفدار قیف انعطافپذیر هستند چون به راحتی و بدون تغییرات پیچیده با بدنهٔ هواپیماهای استاندارد یکپارچه میشود.
همین تفاوت آشکار گاهی در عملیاتهای نظامی مشترک با نیروهای ائتلافی مختلف که از تجهیزات متفاوتی استفاده میکردند باعث دردسرهای لجستیکی میشد.
خوشبختانه، هواپیماهای سوخترسان امروزی در بسیاری از مواقع با بهکارگیری تجهیزات دوگانهٔ تخصصی، این شکاف عملیاتی را پوشش میدهند و همزمان از هر دو پیکربندی پشتیبانی میکنند.
توانمندیهای امروزی و هواپیمای کیسی-۱۳۵آر
هواپیمای کیسی-۱۳۵ استراتوتانکر چهار مدل دارد: مدل اِی، ای، آر و تی.
هواپیمای سوخترسان کیسی-۱۳۵آر استراتوتانکر که مثل یک شتابدهنده و نیروی کمکی کلیدی عمل میکند، برای سوخترسانی در آسمان به بمبافکنهای دوربرد، جنگندهها و هواپیماهای ترابری طراحی شده است.
هواپیماهای پیشرفته و نامآشنایی مثل کیسی-۱۳۵آر استراتوتانکر، ستون اصلی و شریان حیاتیی عملیاتهای سوخترسانی هوایی در سراسر جهان به شمار میروند.
در مدل کیسی-۱۳۵آر که ابتدا در جنگ سرد ساخته شد، از موتورهای ارتقایافتهٔ مجهز به توربوفن استفاده شده است تا بتواند ضمن حفظ کارآیی خارقالعاده، ۵۰ درصد سوخت بیشتری به هواپیماهای سوختگیر منتقل کند.
در این هواپیماها، یک اپراتور به تنهایی لوله صلب و محکمِ بوم را هدایت میکند تا به هواپیماهای بزرگ به صورت ایمن سوخترسانی کند؛ در عین حال، به لطف غلافهای سیستم سوخترسانی چندنقطهای، این تانکرها میتوانند همزمان از روش شلنگ و سبد هم برای سوخترسانی استفاده کنند.
هواپیماهای سوخترسان آینده مثل کیسی-۴۶ پگاسوس پگاسوس، هر دو سیستم سوخترسانی را به صورت استاندارد و مستقیم از همان کارخانه در خود دارند تا دست نیروی هوایی را برای انجام انواع مأموریتها کاملاً باز بگذارند.
کیسی-۱۳۵آر از جمله داراییهای راهبردی است که توانایی نمایش تیررس و قدرت جهانی نیروی هوایی آمریکا را به میزان چشمگیری ارتقا میدهد.
افزون بر این، هواپیمای کیسی-۱۳۵آر با انتقال بیماران به شکل سرپایی یا با برانکارد با استفاده از تشکهای مختص بیمار، میتواند از مأموریتهای هواپزشکی برای تخلیهٔ پرسنل نیز پشتیبانی کند.
![روز ۱۳ بهمن ۱۴۰۴، هواپیمای کیسی-۱۳۵آر استراتوتانکر در مأموریت «تاندربردز» با جنگندهٔ اف-۱۶ فایت فالکون سوختگیری هوایی انجام میدهد. [نیروی هوایی ایالات متحده]](/ssc_fa/images/2026/07/09/56926-_174__kc-135r_stratotanker-600_384.webp)